Wat is een frozen shoulder?
Een frozen shoulder is pijn en stijfheid in het schoudergewricht zelf. De schouder verliest bewegingsvrijheid in de meeste richtingen. Veel mensen merken het eerst 's nachts, of als ze achter hun rug of naar een hoge kast reiken.
Ongeveer 10% van de mensen in de vijftig krijgt ermee te maken, vrouwen iets vaker dan mannen (Brealey et al., 2020). Mensen met diabetes hebben ongeveer vijf keer zoveel kans op een frozen shoulder (Zreik et al., 2016).
Waarom het in de ene schouder begint en niet in de andere, is niet met zekerheid te zeggen.
Is het een frozen shoulder of iets anders?
Een frozen shoulder is tijdens een lichamelijk onderzoek te herkennen. Een typisch kenmerk is dat de arm veel minder ver naar buiten draait dan aan de andere kant, ook als iemand anders je arm beweegt, terwijl een röntgenfoto er normaal uitziet (Brealey et al., 2020).
Andere schouderklachten kunnen hetzelfde voelen, maar vragen om een andere aanpak (Lewis, 2015). Daarom doen we eerst een zorgvuldig onderzoek en vormen op basis daarvan het plan.
Gaat een frozen shoulder vanzelf over?
Meestal wordt het beter, maar vaak niet helemaal. Lang werd gezegd dat een frozen shoulder drie fases doorloopt, bevriezen, bevroren en ontdooien en daarna vanzelf volledig herstelt. Een overzicht van onderzoek vond geen eenduidig bewijs voor dat volledige spontane herstel. Zonder behandeling verbeterde de beweeglijkheid wat over een periode van één tot vier jaar, maar niet volledig en het meeste herstel kwam in een vroege fase (Wong et al., 2017).
Niet iedereen krijgt de volledige, pijnvrije beweeglijkheid terug (Lewis, 2015). Het is dus de moeite waard om je schouder vroeg te laten onderzoeken in plaats van te wachten tot het overgaat.
Behandeling van een frozen shoulder: wat helpt?
In een overzicht van 65 studies gaf een corticosteroïde-injectie (ontstekingsremmend en pijnstillend) in het schoudergewricht de beste resultaten op korte termijn voor pijn en beweging, bij frozen shoulders die korter dan een jaar bestonden. Eenvoudige thuisoefeningen en rekoefeningen kunnen in de maanden daarna extra helpen (Challoumas et al., 2020).
In de praktijk betekent dat twee stappen. Eerst probeer je de pijn zodanig te kalmeren dat je kunt slapen en je arm meer kunt gebruiken. Daarna bouw je de beweeglijkheid stap voor stap uit, binnen wat de schouder op dat moment toelaat. De oefeningen veranderen mee met hoe de schouder eraan toe is. Let wel: dit proces kan maanden duren. Dat is balen, maar het is normaal.
Bij EBP Studio onderzoeken we de schouder, stellen we samen met jou het oefenplan op en, als een injectie kan helpen, bespreken we dat met jou en je huisarts en verwijzen we je door via ons professionele netwerk.
Heb ik een operatie of manipulatie nodig?
Meestal niet als eerste stap. Een Brits onderzoek vergeleek drie opties bij 503 mensen met een frozen shoulder: fysiotherapie met een injectie, manipulatie van de schouder onder narcose en een kijkoperatie om het gewrichtskapsel los te maken. Na een jaar was geen van de verschillen tussen de opties groot genoeg om voor patiënten van belang te zijn. Ernstige complicaties waren zeldzaam en kwamen vooral voor in de operatiegroepen. Beide ingrepen kostten meer dan fysiotherapie (Brealey et al., 2020).
Hoe lang duurt een frozen shoulder?
Denk aan maanden, tot een paar jaar, in plaats van weken. Hoe lang het duurt verschilt sterk per persoon, dus niemand kan je een vaste termijn geven. We kijken regelmatig of de schouder de goede kant op gaat en passen het plan aan als dat niet zo is.
Wanneer laat je je schouder onderzoeken?
Maak een afspraak als:
- schouderpijn je 's nachts wakker maakt
- je je arm nauwelijks kunt optillen of draaien
- er na een paar weken niets veranderd is
- je diabetes hebt en je schouder steeds stijver wordt
Ga naar je huisarts als de klachten begonnen na een val of een trauma, of als je ook koorts hebt of je je ziek voelt.
Bij een eerste afspraak bespreken we je klachten, onderzoeken we hoe je schouder beweegt en leggen we uit wat er waarschijnlijk speelt en wat niet. Je gaat naar huis met een plan.
Al behandeld of ligt er een operatie op tafel? Een second opinion kan je helpen beslissen.
Veelgestelde vragen
Lost een injectie een frozen shoulder op? Een injectie kan de pijn verminderen en gaf in onderzoek positieve resultaten op korte termijn. Thuisoefeningen kunnen in de maanden daarna extra helpen. Een injectie werkt het best in een vroegere fase (Challoumas et al., 2020).
Moet ik mijn schouder blijven bewegen als het pijn doet? Ja, binnen wat de pijn toelaat. Rustig bewegen en eenvoudige oefeningen horen bij de behandeling, en het plan wordt aangepast als de schouder verandert. In het algemeen actief blijven, zoals wandelen of fietsen, is goed voor je terwijl de schouder herstelt.
Heb ik een scan nodig voor een frozen shoulder? Meestal niet om hem te diagnosticeren. Dat kan meestal al aan de hand van de symptomen en een lichamelijk onderzoek. Soms kunnen bepaalde scans worden gebruikt om andere oorzaken uit te sluiten (Brealey et al., 2020).
Bronvermelding
- Challoumas D, Biddle M, McLean M, Millar NL. Comparison of treatments for frozen shoulder: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open. 2020;3(12):e2029581. doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.29581
- Brealey S, Northgraves M, Kottam L, et al. Surgical treatments compared with early structured physiotherapy in secondary care for adults with primary frozen shoulder: the UK FROST three-arm RCT. Health Technol Assess. 2020;24(71):1-162. doi.org/10.3310/hta24710
- Wong CK, Levine WN, Deo K, et al. Natural history of frozen shoulder: fact or fiction? A systematic review. Physiotherapy. 2017;103(1):40-47. doi.org/10.1016/j.physio.2016.05.009
- Lewis J. Frozen shoulder contracture syndrome: aetiology, diagnosis and management. Man Ther. 2015;20(1):2-9. doi.org/10.1016/j.math.2014.07.006
- Zreik NH, Malik RA, Charalambous CP. Adhesive capsulitis of the shoulder and diabetes: a meta-analysis of prevalence. Muscles Ligaments Tendons J. 2016;6(1):26-34. doi.org/10.11138/mltj/2016.6.1.026
Beoordeeld door Thomas Mulder, fysiotherapeut MSc & manueel therapeut MSc, EBP Studio.
.jpg)
.jpg)
